امید به سامان دهی اقتصاد با «عملیات بازار باز »

اتاق بازرگانی تهران

0 7

فرآیند عملیات بازار باز به این صورت است که در مواقع افزایش (کاهش) تقاضای ذخایر بانک ها که احتمال انحراف نرخ سود بازار بین بانکی (قیمت ذخایر) از میزان هدف گذاری وجود دارد، بانک مرکزی از طریق خرید (فروش) اوراق بهادار و عرضه (جمع آوری) ذخایر، نرخ سود بازار را به حول و حوش نرخ سیاستی هدف گذاری شده هدایت می کند.

در حالی که نرخ تورم کشور در یک سال گذشته جهشی عجیب داشته و به بیش از ۴۲ درصد رسیده است و میزان نقدینگی هم به عدد بی سابقه حدود ۲۰۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ بانک مرکزی با اجرای »عملیات بازار باز »به دنبال سامان دادن به وضعیت اقتصادی کشور است. رئیس کل بانک مرکزی وعده داده تا پایان شهریور یعنی سه هفته دیگر عملیات بازار باز رسما شروع شود.
عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی گفت: » سیاست های پولی چیزی جز اجرای عملیات بازار باز بانکی نیست، در گذشته برای بانک مرکزی کل های پولی مهم بود که البته هم اکنون هم این مساله مهم است، اما بانک مرکزی به دنبال آن است که کل های پولی را از طریق عمیات بازار باز کنترل کند. » به گفته او این کار قرار است برای اولین بار از سوی بانک مرکزی انجام شود و نظرات کارشناسی متخصصان پولی در این حوزه اخذ شده و این کار با وسواس انجام خواهد شد.

به زبان اقتصادی عملیات بازار باز به عنوان یکی از ابزارهای غیرمستقیم اجرای سیاست پولی، بیانگر چارچوب نهادی خرید و فروش اوراق بهادار پذیرفته شده توسط بانک مرکزی با هدف تاثیرگذاری بر نرخ سود کوتاه مدت در
بازار بین بانکی و از این طریق تاثیرگذاری بر نرخ های سود در بازار پول و نهایتاً عامت دهی به سایر فعالیت های اقتصادی است. در واقع عملیات بازار باز به خرید و فروش اوراق قرضه دولتی در بازار آزاد، برای گسترش یا انقباض میزان پول در سیستم بانکی گفته می شود، که توسط بانک های مرکزی کشورها انجام می شود.

خریدها به سیستم بانکی پول تزریق می کنند و رشد اقتصادی را افزایش می دهند، در حالی که فروش ها عکس این را انجام می دهند. در سیاست های اقتصادی عملیات بازار باز می تواند اهداف متفاوتی را دنبال کند برای مثال بانک مرکزی می تواند از طریق عملیات بازار باز نرخ تورم را تا حدودی کنترل کند.
فرآیند عملیات بازار باز به این صورت است که در مواقع افزایش (کاهش) تقاضای ذخایر بانک ها که احتمال انحراف نرخ سود بازار بین بانکی (قیمت ذخایر) از میزان هدف گذاری وجود دارد، بانک مرکزی از طریق خرید (فروش) اوراق بهادار و عرضه (جمع آوری) ذخایر، نرخ سود بازار را به حول و حوش نرخ سیاستی هدف گذاری شده هدایت می کند.

بانک مرکزی در بیانیه ای با اشاره به اهمیت اجرای عملیات بازار باز نوشته است: »طی سال های اخیر با وجود گسترش فعالیت بازار بین بانکی ریالی، به دلیل تفاوت های ساختاری این بازار با سایر بازارهای بین بانکی دنیا (نبود حجم قابل ماحظه اوراق بهادار دولتی، عمق پایین بازار بدهی و فقدان ابزارهای لازم و … )، شرایط حضور موثر سیاست گذار پولی در
بازار بین بانکی ریالی و استفاده از آن به عنوان ابزاری در جهت دستیابی به اهداف تورمی فراهم نشده بود.
اما عملیات بازار باز چگونه از سوی بانک مرکزی اجرا می شود؟ عملیات بازارباز در کشورهای مختلف با سازوکار نسبتا مشابهی به اجرا  گذاشته می شود.

معمولا در گام نخست بانک مرکزی اقدام به شناسایی نرخ بهره بازار پول (موسوم به نرخ بهره بازار) می کند سپس از طریق مکانیزم قرض دهی و قرض گیری که در ادبیات بانکداری با عنوان »تسهیات قاعده مند » شناسایی می شود، بازه مشخصی از نرخ بهره شکل می گیرد که کف آن نرخ بهره وام گیری بانک مرکزی و سقف آن نرخ بهره وام دهی بانک مرکزی به شبکه بانکی است.
هرگاه نرخ بهره بازار در خارج از این بازه که به »کریدور نرخ بهره » موسوم است، قرار گیرد بانک مرکزی نسبت به خرید و فروش اوراق در بازار بین بانکی اقدام کرده و نرخ بهره را از طریق افزایش یا کاهش عرضه اوراق قرضه به محدوده موردنظر هدایت می کند. / اتاق بازرگانی تهران

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.