ترسیم آینده پتروشیمی ایران

0 62

۱- در فضای میان دو رویدارد بزرگ صنعتی و اقتصادی کشور یعنی سیزدهمین همایش بین المللی پتروشیمی ایران (IPF) و بیست و دومین نمایشگاه بین المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی به سر می بریم. و کشور عزیز ما ایران میزبان خبرگان و نخبگان صنعت پتروشیمی کشور و جهان است. شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران(NPC) در نقش جدید خود بازوی دولت در برنامه ریزی، سیاست گذاری، تنظیم گری، تسهیل گری، پشتیبانی و کمک در مسیر تحقق اهداف کلان این صنعت می باشد.

۲- مهمترین نقش بنیادی شرکت ملی صنایع پتروشیمی تعهد به ارزش آفرینی پایدار می باشد. معنای اقتصادی ارزش آفرینی در زنجیره تولید محصولات بالادست، میانی و زنجیره تکمیلی محصولات پتروشیمی ارزش آفرینی ریالی و دلاری معادل یازده تا پانزده برابری محصولات پتروشیمی به جای فروش محصولات نفت خام می باشد.

۳- همچنین صنعت پتروشیمی ایران و زنجیره تکمیلی صنایع وابسته به آن اگرچه در مجموعه بالادست خود صنعتی سرمایه بَر می باشد. اما در زنجیره تکمیلی خود دقیقاً صنعتی اشتعال زا و کار آفرین است که در حقیقت زنجیره تکمیلی صنعت پتروشیمی را درگاه اشتغال ملی می نماید و ظرفیتی بیش از پانصد هزار شغل جدید در سال را دارا است به شرطی که کانون تمرکز تصمیم گیری کلان در کشور قرار گیرد.

۴- ظرفیت تولید محصولات میانی و نهایی صنعت پتروشیمی در پایان سال ۱۳۸۴ بیست میلیون تُن و امروز پس از دوازده سال نزدیک به شصت و پنج میلیون تُن رسیده است. هدف گذاری آن برای افق سند چشم انداز ۱۴۰۴ صد وهشتاد میلیون تُن می باشد. که پنجاه میلیون تُن آن طرح های در دست اجراست.

۵- دو دگردیسی و تحول عظیم هم در مسیر جهانی این صنعت قرار دارد. نخست آنکه صنعت پتروشیمی از یک سو در حال ادغام با بالادست و پایین دست خود همزمان با خلق پتروپالایشگاه های برزگ و در بالادست هم بشر به تولید مستقیم محصولات پتروشیمی از نفت خام دست یافته است. دوم هم اینکه بیوپتروشیمی در حال ظهور می باشد که اساس تولید در آن بجای نفت خام، ضایعات گیاهی نظیر ساقه و کاه و برگ درختان است.

۶- خصوصی سازی، عمیق ترین تغییر در راهبردهای صنعت پتروشیمی در پنجاه و چهار سال عمر این صنعت است. که همراه با همه ی نیکویی ها و حسنات مترتب بر آن که بزرگترین آنها امکان اداره صنعت با قانون تجارت و ایجاد رقابت در فضای کسب و کار است، اما متاسفانه این خصوصی سازی ناقص الخلقه و معیوب عوارض پنجگانه زیر را به دنبال داشته است:

  • اخلال در نقش حاکمیتی و بروز “چندپارگی مدیریتی”
  • اختلالات حاصله در صندوق­های بازنشستگی
  • اختلالات حاصله در نتیجه بروز ادراک (رخ­نمون­های) بی­عدالتی در مجموعه های خصوصی شده
  • اختلالات حاصله در بُعد بهداشت، ایمنی و محیط زیست(HSE)
  • به حاشیه رانده شدن رسالات اصلی مدیریت منابع انسانی مجموعه ها

 

که نیازمند آسیب شناسی کشف راه حلها و اجرای مطلوب آن است. هر چند درسالهای اخیر تلاشها برای رفع این اختلالات سرعت گرفته است.

۷- یکی از اشتباهات ملی در حوزه صنعت پتروشیمی تصمیم گیری محل احداث پتروشیمی های جدید بر مبنای گروکشی های منطقه ای و کشاندن آن به درون استانهای با بیش از هزار تا دوهزار کیلومتر فاصله از مبادی تولید خوراک و همچنین بندرگاههای صادراتی کشور بوده است. که این روزها با تدبیر نیکوی تعریف پنج قطب جدید پتروشیمی کشور در مناطقی نظیر سیراف، لاوان و مُکران و همزمان با تعیین استان معین برای هر یک از پتروشیمی های جدید شاهد شکوفایی و جهش و خلق جهش سوم این صنعت خواهیم بود.

۸- در ماموریتی پانزده هفته ای در کشور ژاپن و بازدید از دهها صنعت فرآیندی پتروشیمی و پالایشگاهی این کشور شاهد بودم که بین سی تا هفتاد درصد آورده اقتصادی این شرکتهای تماماً صنعتی از محل توسعه ی محصولات جدید و دانش بنیان و حاصل تلاش توامان نخبگان و خبرگان و امتزاج دانش تخصصی و تجربه تحلیلی در این شرکتها بود. صنعت پتروشیمی ایران بعنوان پیش قراول پیشرفت صنعتی ایران اسلامی همین مسیر را پیش روی دارد و بایستی همزمان با رشد یادگیری سرمایه های انسانی اصلاح راهبردها و فرآیندهای داخلی، لحاظ مسئولیت های اجتماعی و تعامل با تمامی ذی نفعان بویژه در رعایت الزامات زیستی محیطی، ایمنی و بهداشت محیط کار به ثروت آفرینی درون زاد ومردم نهاد بیاندیشد تا تجسم کامل اقتصاد مقاومتی در ورطه اقدام و عمل تکمیل کننده زنجیره کارآفرینی اشتغال و تولید دانش بنیان باقی بماند.

۹- در مدت یکصد و ده سال حیات صنعت نفت در ایران و نزدیک پنجاه و پنج سال عمر صنعت پتروشیمی همواره محور توسعه ی صنعتی ایران، نفت بوده است. امروز وقت آن رسیده است که بجای اینکه محور تلاشهایمان و نقطه کانونی تولیداتمان میلیونها بشکه نفت خام در روز باشد با تغییری عمیق و شیفتی پارادایمی به انگاره ذهنی ” پتروشیمی و نفت” تغییر ذهنیت دهیم و نقطه کانونی پیشتازی صنعتی ایران را در زنجیره ارزش آفرین و اشتغال زای صنعت

 بالادست، میانی و محصولات زنجیره تکمیلی صنعت پتروشیمی جستجو نمایم. بدین معنا که ابتدا همه ی نفت خام، میعانات نفتی و گازی و همچنین محصولات پالایشگاهی و گاز طبیعی کشور را در خدمت صنعت پتروشیمی ایران قرار دهیم و فقط سرریز آن مجوز صادارت به صورت خام و فرآورش نشده را داشته باشد.

۱۰- قطعاً مثل هر تغییر عمیق و جابجایی الگواره های فکری در روند پیشرفت کشورهای جهان، محور قرار گرفتن صنعت پتروشیمی و پیشتازی آن برای تحقق آرمان پیشرفته ترین کشور اسلامی مستلزم تغییر همزمان ساختارها در این حوزه می باشد که به نوبه خود نیازمند مطالعات عمیق جهت استقلال صنعت پتروشیمی در قالب یکی از معاونت های ریاست جمهوری نظیر سازمان انرژی اتمی ایران، قرار گرفتن در بدنه صنعتی کشور در وزارت صنعت، معدن و تجارت یا تغییر اساسی در ساختار وزارت نفت و تبدیل آن به وزارت پتروشیمی و نفت می باشد. اما آنچه مسلم است اینکه تناسب ارکان جهت ساز شامل، راهبردی، اهداف، ارزشهای بنیادی و ساختار سازمانی در مقیاس ملی از الزامات جهش سوم در صنعت پتروشیمی ایران و رقابت و هم آوردی آن با غولهای پتروشیمیایی جهان می باشد.

محمد کرمانی

کارشناس رسمی دادگستری

در رشته پتروشیمی و صنایع الکتروشیمیایی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.