صنعت پتروشیمی ایران

0 62

۱- صنعت پتروشیمی ایران عمری ۵۵ ساله و برابر با نصف عمر ۱۱۰ ساله صنعت نفت در این کشور را دارد. گاهی همین تقدم و تاخرهای زمانی یا سن کمتر و بیشتر افراد رهزن ذهن ما آدمیان می گردد و می پنداریم که تا ابد بایستی صنعت پتروشیمی در قیومیت و استیلای صنعت نفت باقی بماند.

۲- چند سالی است که به همت و پیگیری مدیران وقت پتروشیمی و با تصویب شورای فرهنگ عمومی کشور روز هشت دیماه هر سال که سالروز تاسیس اولین واحد پتروشیمیایی در مرودشت شیراز است به عنوان روز ملی صنعت پتروشیمی نام گذاری شده است. حقیقتا روز میمون و مبارکی است و می تواند به عنوان روز تحول بنیادین و ثروت آفرینی دانش بنیان در اقتصاد ملی ما ایرانیان نقش آفرینی نماید و کمترین کار ما بزرگداشت این روز، تبیین اهمیت آن و استفاده از ظرفیت بالقوه ی نهفته در چنین مناسبت ملی می باشد.

۳- صنعت پتروشیمی پیچیده ترین صنعت فرآیندی کشور می باشد. به طوریکه از لحاظ تکنولوژی های تک محسوب شده و اختلاف درجه حرارت آن به ۲۰۰۰ درجه سانتی گراد می رسد و از منهای ۲۵۰ درجه که تقریبا نزدیک دمای صفر کلوین است در واحدهای جداسازی هوا تا دمای ۱۷۰۰ درجه در راکتورها را در خود دارد. اختلاف فشار در این صنعت از نزدیک خلاء آغاز و تا ۲۵۰۰ اتمسفر فشار در برخی اکسترودرها وجود دارد. سرعت دستگاههای دوار در صنعت پتروشیمی از ۶۰۰۰ دور در دقیقه در کمپرسورها تا نزدیک به ۷۰.۰۰۰ دور در دقیقه در توربو اکسپندرها متغیر است. یعنی سرعتی بیش از هزار دور در ثانیه که تصور ذهنی آن هم مشکل است و تمامی واکنشهای شیمیایی کشف شده بشر جز واکنشهای هسته ای در این صنعت وجود دارد.

۴- صنعت پتروشیمی قدرت ارزش آفرینی دارد. واضح تر بگویم صنعت پتروشیمی قدرت ارزش آفرینی دانش بنیان دارد. صنعت پتروشیمی می تواند و هم اکنون نیز مشغول یازده تا پانزده برابر سازی ارزش مواد هیدروکربوری است که از صنعت نفت می گیرد. جالب است بدانید که همه ی آنچه که از برشهای نفت خام، میعانات گازی و گاز متان بعنوان خوراک وارد صنعت پتروشیمی کشور می شود کمتر از پنج درصد تولید هیدورکربور و به اصطلاح مواد خام نفتی و گازی کشور می باشد. تصور کنید اگر اراده ای ملی و عزمی کارآمد برای تخصیص ده، بیست یا پنجاه درصد از تولیدات خام نفتی و گازی به خوراک پتروشیمی اختصاص یابد بجای ۲۰ میلیارد دلار ثروت آفرینی کنونی صنعت پتروشیمی می توانیم تا ۲۰۰ میلیارد دلار در این صنعت ثروت آفرینی دانش بنیان داشته باشیم.

۵- بالا دست صنعت پتروشیمی، صنعتی سرمایه بر است به طوریکه برای اشتغال هر یک نفر نیاز به حداقل یک میلیون دلار سرمایه گذاری دارد. یک میلیون دلار معادل بیش از ۴ میلیارد تومان، اما همین نسبت در زنجیره تکمیلی صنایع پتروشیمی که در واقع درگاه اشتغال ملی ایرانیان محسوب می شود به حدود صد تا چهارصد میلیون تومان کاهش می یابد. مقایسه ۴ هزار برابری تومان و دلار به خوبی به ما نشان می دهد که چقدر اشتغال آفرینی در زنجیره تکمیلی صنعت پتروشیمی ارزان، آسان و در دسترس ماست.

۶- در حال حاضر گفته می شود که نزدیک به ده هزار واحد کوچک تا بزرگ در حوزه صنایع تکمیلی صنعت پتروشیمی مشغول هستند حداقل سایت بهین یاب وزارت صنعت معدن تجارت نشان می دهد که رقمی شبیه این عدد مجوز دریافت خوراک در زنجیره تکمیلی صنایع پتروشیمی را دارا هستند. اما افسوس که استانداران  و نمایندگان هر شهر و استان فقط به دنبال واحدهای بزرگ و بالا دست صنعت پتروشیمی می باشند. غافل از اینکه حلقه ی مفقوده ی اشتغال و ثروت آفرینی  توامان در صنعت پتروشیمی کشور در پتروشیمی شهرها یا شهرک های صنعتی شیمیایی نهفته است که ما به آن کم توجهی می کنیم. زنجیره تکمیلی صنعت پتروشیمی تا ۱۵ برابر ایجاد ارزش افزوده و تا ظرفیت بیش از یک میلیون شغل مولد راه نجات و بلکه تنها راه نجات اقتصاد و صنعت فرسوده ی ما ایرانیان است.

۷- صنعت پتروشیمی ایران همچنان که بزرگترین فرصت در اختیار صنعت، اقتصاد، اشتغال و سرمایه گذاری در این کشور، بلکه در کل خاورمیانه می باشد با تهدیدهای جدی هم مواجه است که مهمترین آنها عادت ما به خام فروشی و رایگان خوری از انفال عمومی کشور در ۱۱۰ سال گذشته است. ما ۱۱۰ سال است که خام فروخته ایم و به قدرت تعیین قیمت خود در اپک نازیده ایم و این قدرت را کالایی استراتژیک و محصول راهبردی تعریف کرده ایم که می توانیم بازارهای انرژی جهان را به چالش بکشیم.

۸- کشور ایران رتبه نخست مجموع ذخایر نفت و گاز جهان یعنی حدود ۱۷ درصد از ذخایر کشف شده ی نفت و گاز جهان را در اختیار دارد و روزانه نزدیک به ده میلیون بشکه نفت خام یا همتراز شده با نفت خام را استحصال، مصرف یا صادر می نماید. جالب است بدانید که کمتر از ۵ درصد این به خوراک واحدهای پتروشیمی اختصاص می یابد. بزرگترین چالش پیش روی صنعت پتروشیمی ایران تفکر دولتی، انحصاری و نفتی خام فروشی برای حفظ سهم بازارها است. که اساسا پتروشیمی را واگذار شده به بخش خصوصی دانسته و کمتر آنرا در محاسبات ملی خود لحاظ می نماید. این تفکر چنان ریشه در افکار دولتمردان نفتی و اقتصادی کشور دارد که حتی حاضر به باز اندیشی پیرامون آن هم نیستند.

۹- دومین چالش اساسی پیش روی صنعت پتروشیمی، مباحث تکنولوژی آن است که عمر برخی از واحدهای آن از ۴۰ سال گذشته و چنانچه حداقل ۳۰ درصد از آورده صنعت پتروشیمی صرف توسعه و نوسازی و بازسازی آن نگردد در آغاز قرن چهاردهم هجری  شمسی  شاهد آغاز افول این صنعت و حرکت آن به سمت سرنوشت صنعت نساجی را باید انتظار کشید. تعبیر زییای یکی از مقامات ملی پیرامون انگاره ی ذهنی خریداران بخش خصوصی از پتروشیمی به عنوان گاو شیرده مردم مازندران به خوبی گویای مطلب است. معمولا اهالی مازندران صبح ها گاوها را به سمت جنگل رها می کنند و شب شیرشان را می دوشند، همین و بس. سومین چالش بزرگ صنعت پتروشیمی انتقال تکنولوژی می باشد. در حالیکه در کشورهای شرق آسیا بین ۳۰ تا ۷۰ درصد از درآمدهای این قبیل شرکتها از محل فروش تکنولوژی، لایسنس، پتنت، رمزهای صنعتی و مشابه آن است. متاسفانه در صنعت پتروشیمی ایران کمتر از ۲ درصد از درآمدهای پتروشیمی ها غیر از فروش و عملیات بازرگانی آنهاست.

۱۰- برای پیشرفت صنعت پتروشیمی برای پیشرفت صنعتی ایران اسلامی و برای پیشرفت ملی ایران نیازمند اقدامات عاجل و عاقلانه ی جمعی زیر هستیم:

الف) ورود مجلس و هیئت وزیران برای بازآرائی ساختار صنعت نفت ایران بنحوی که به وزارت پتروشیمی و نفت درآید و آنچه قابل تبدیل به محصولات پتروشیمی است اندک اندک غیر قابل خام فروشی شود یا اینکه اساسا وزارت نفت تبدیل به ساختار شرکتی خود گردد.

ب) بر اساس قانون ملی و مصوب مجلس صاحبان جدید و هولدینگ های پتروشیمی ملزم به حداقل سی درصد آورده ی اقتصادی این صنعت معظم را صرف توسعه ی درون زاد و اصلاح تکنولوژیک، بازسازی و نوسازی این صنعت گردد و حداقل دو درصد فروش شرکت ها برای انجام تکالیف تنظیم گری، تسهیل گری و توسعه ی مشترک صرف گردد.

ج) واحدهای تحقیق و توسعه با معنای R & D بزرگ پای به میدان گذارند و ثروت آفرینی دانش بنیان ابتدا ۵ درصد و در سالها و گام های بعدی تا نصف درآمد شرکت های پتروشیمی از توسعه ی محصولات جدید به نحوی که راهبرد ثروت آفرینی دانش بنیان فراگیر گردد.

د) زنجیزه تکمیلی صنعت پتروشیمی، پتروشیمی شهرها و شهرکهای صنعتی تخصصی شیمیایی و مناطق ویژه و آزاد تخصصی پتروپالایشگاهی فراگیر شوند تا صنعت پتروشیمی درگاه اشتغال و ثروت آفرینی در پیشرفت ایران اسلامی گردد.

ه) پیاده کردن مدیریت شایسته محوری، کشف شایستگی ها، توانمندی های بالفعل افراد در کنار شناسایی گمارش و پرورش شایستگی ها و صلاحیت های رفتاری و حرفه ای افراد در این صنعت پیش قراول به سمتی حرکت کند که الگوی همیشه جاودان و ملی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.